‘Phags pa don ‘grub and Rdo rje bkra shis, both Tibetan-English majors at Qinghai Normal University in Xining City, chat with the idea that learners of oral Amdo Tibetan would have listening material. See http://www.youtorrent.com/torrent/48406/xunhua-oral-amdo-tibetan-two-young-men-chat

Oral Amdo Tibetan: Mang ra (Mang chu; Guinan)

Kha ba rnan rgyal (Kawa Namgyal; Bun khrang rgyal) and Ban phrug chat in the Mang ra Tibetan Amdo Dialect. Mang ra is located in the current Guinan County, Hainan Tibetan Autonomous Prefecture, Qinghai Province, PR China. Kha ba rnan rgyal (Kawa Namgyal; Bun khrang rgyal) is from Bya mdo (Shagou) Township and Ban phrug is from Mgo mang (Guomaying) Township. See http://www.youtorrent.com/torrent/46431/oral-amdo-tibetan-mang-ra-mang-chu-guinan

Oral Tibetan–Natives of Kha khog and Gser zol Chat

Thub brtan mgon po and Tshe dpag skyabs, natives of Kha khog and Gser zol, respectively, chat in order to provide Tibetan language materials for Tibetan learners. Both young men (classmates) are graduates of the Tibetan-English program at Qinghai Normal University in Xining City. See http://www.youtorrent.com/torrent/48421/oral-tibetan-natives-of-kha-khog-and-gser-zol-chat

Translation and grammatical notes coming soon. Transcriptions have not been edited – corrections will be made as editing occurs.

Speaker M1 is a 22-year-old male from near Labrang; speaker M2 is a  22-year-old male from Lha mo Township, Glu chu County, in Ganlho (Ch. Gannan) Autonomous Prefecture.

M1: ཨ་རོགས། ཁྱོད་སྡེ་བ་འདིའི་ནང་གི་ཨེ་ཡིན།

M2: ཡིན།    ཁྱོ་བྱ་བ་ཆུ་ཟིག་ཡོད།

M1: ངས་ཁྱོད་ཆ་བོའི་སྡེ་བའི་ནང་གི་ཨ་ཁུ་ཉི་མ་ཚངབཙལ་གི་སྡོད།    ཁྱོས་ཨ་ཁུ་ཉི་མ་ཚང་གང་ཡིན་ན་ཤེས་འ།

M2: དེ་ད་ལས་ཤེས་ཁྱོད་རི་གན་གི་ཧར་ནང་བུད་གྲ    དེ་ནས་གཡོས་ཕྱོགས་ག་སུར་ར་སོང་གྲ་གན་ན་ཁྱིམ་ཚང་དསུམ་ཡོད་དེའི་ནང་གི་དཀྱིལ་ཁུག་མ་བོ་ཨ་ཁུ་ཉི་མ་ཚང་རེད།

M1: རི་འདི་ནས་ཧ་ར་རིག་ས་བོ་གན་ཨེ་རེད།

M2: ཨོ་རེད།་རི་གན་གི་སྟག་ག་བུད་ར་ཚུར་ར་དཀྱོག་དྲ་དེ་རེད།

M1: ཁྱོད་དཀའ་ལས་རེད་དྲ་ཁྱོས་ང་གན་ན་ཅིག་ཁྱིད་ན་མ།

M2: ཡ།    དེ་ཆོག་གི་ང་གན་ས་རྫི་བོ་འགྱོ་རྒྱུ།

M1: དེ་ན་འགྲིག་སྡད་གི

M2: ཨ་རོགས་ཁྱོའི་རྐང་སྣམ་འདི་ཐད་སྡོ་ནི་མ་ར།

M1: ད་འདི།    ཧན་ཧན།་་ཐད་སྡོ་ནི་ཅིག་དེང་སེང་བཟང་བ་ཟིག་ག་བརྩི་གི་སྡོད་ནི་རེད་ཡ།ད་ཅིག་སློབ་མ་ཆ་བོ་ར་དེང་སེང་གི་གསར་རི་ཆ་ཨོ་ཟོམ་བཅའ་གོ་དུས་ད་ཐོག་ན་ཕྲ་ཁུང་ཅན་འདྲ་ཐེད་དོ་ནོ་གོན་ན་ཅིག་བཟང་བ་ཟིག་ར་མྱིག་ལམ་མ་མཛའ་མོ་ཟིག་གི་ལོག་སྡད་ནི་རེད།དེ་ན་ཁྱོས་འཐུར་གི་སློབ་མ་མང་བ་ཟིག་རིག་མ་མྱོང་ནི་མ་ར།

M2: ངས་སློབ་མ་མང་བ་ཟིག་ཆེས་རིག་ཡ་ང་ཆུང་དུས་ནས་སློ་གྲ་འགྲིམས་འགྱོའི་སྐལ་བ་མ་བྱུང་ནི་རེད།་ད་ཐིག་ག་ཟོག་ལུག་གི་མཉམ་པའི་བསྡད་ནི་ཟོག་ལུག་གི་འགྱོ་སྟངས་མ་གཏོག་སློབ་མ་ཆ་ཨོ་འགྱོ་སྟངས་ངས་ཅིག་ག་རིག་ཡོད་ནི་མ་རེད།

M1: ཨོ་རེད་རེད།་ད་དེ་ཡིན་ན་ཁྱོའི་མི་ཚེ་ཕྱེད་ཀ་རྫས་ན་ཆོག་གི་ད་གང་སྟར་ཁྱོའི་དུས་ཚོད་མང་བ་ཟིག་ཟོག་ལུག་འཚོས་ནི་རི་འགོ་ནས་ཚར་སོང་ཟིག་ད་ཁྱོའི་བསམ་ཚུལ་རྫས་ན་ཆོག་གི་ཆུང་དུས་སློབ་གྲ་མ་སོང་ན་ད་བར་དུ་ཟོག་ལུག་འཚོས་ནོ་གི་མཉམས་མྱོང་རྫས་ན་ཆོག་གི་ད་དེ་ཆུ་མོ་ཟིག་རེད།

M2: དི་ང་ཡིན་རྒྱུ་ན་རང་རང་གི་ཐད་ག་ནས།གནའ་དེང་མ་ཟི་ཡིན་རྒྱུ་ན་ངེད་ཆ་ཨོ་ཁང་བ་མེད་གི་བཟའ་ཚང་གང་བོ་བལ་ཧུག་ནི་ལང་ལོང་རེ་འགྱོ་དགོས་ནོ་མ་གཏོག་ཁང་བ་རྫས་ན་དེ་མོ་དྲོན་བོ་མེད་གི་་ད་དེས་དགུན་ཁའི་བཙག་མི་ཁོག་དབྱར་ཁའི་ཆར་མི་ཁོག་དེའི་ཕྲོད་ནས་ངེད་ཆ་བོས་སྤང་སྒོར་གྱང་ནི་དེ་བརྩིག་ཀྱོང་ནི་ས་ཁང་འདྲ་ཧུགད་སྐབས་འདྲ་ཡིན་རྒྱ་ན་ཅོ་མག་གི་ཁང་བ་ཧུག་གྱོང་ནི་ད་དའི་ནང་བསྡད་ཡོད་ནི་རེད།འོན་གྱང་ད་དེའི་ནང་ན་ར་རང་གིཕ་མ་རྒན་རྒོ་ལོ་ལོན་ཆ་ཨོ་བསྡ་ཡོད་ནི་རེད།རང་ག་བསྡད་ནི་མ་གི་རྒྱུ་མཚན་རང་ག་འབྲོག་པ་རེད་འབྲོག་པ་ཡིན་ད་རྫོད་དུས་རང་གི་ཁར་རྒྱབ་འཁེནས་བོ་སེམས་ཅན་རེད།སེམས་ཅན་འཚོ་དགོས་ནོ་གི་ལང་ལོང་དབྱར་དགུན་མེད་ར་་མ་སོང་ང་མ་གི།ད

M1: དེ་ན་ཁྱེད་ཆ་བོ་ཅོ་མག་གི་ཁང་བའི་ནང་ནས་ཆུ་མོ་ཟིག་ག་འདུག་ནི་རེད་ད་ལོ་གཅིག་ག་རྫས་ན་ཆོག་གི

M2: ལོ་གཅིག་གི་ནང་འདུག་རྒྱུ་ཅང་ཡོད་ནི་མ་རེད་འཚམས་འཚམས་ཟོ་༐ཕ་མ་ཟོ་སྐོར་རེ་རྒྱག་གི་འབྲོགས་ནས་ཞོ་རྒྱག་བྱེད་གི་འོ་མ་རེད་འདྲ་མར་གསོ་མ་རེ་ར་ཆུར་བ་རེ་འཁྱེར་ནས་ཡོང་ཡིས་ཉི་མ་ཁུ་རུ་གཉིསརེ་འདུག་ནི་རེད།དེ་མགཏོག་ད་དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་མེད་ར་ཟོག་རྫ་ན་བདད་ཡོད་ནི་རེད།

M1: ད་རང་གི་མི་ཚེ་གང་བོ་རྫས་ན་ཆོག་གི་ཟོག་ལུག་གི་རྫ་སོང་ནི་མར་ཆུ་ར་རྒྱ་ནོར་གསོག་ནི།དབྱར་གི་ཆར་ར་དགུན་གི་བཙག་ག་མ་འཛེམས་མ་རྒྱུ་ནོར་འདུ་མོ་མང་བ་གསོག་ནི་ཁྱོད་རང་གི་བསམས་ཚུལ་ཡིན་རྒྱུ་ན་ཁྱོས་ཆུ་ཟིག་གི་ཕྱོགས་ག་བཀོལ་བསམ་གི་་་་ཁྱོ་ས་དེ་རང་དོན་མེད་འཕྲོད་བརླག་གཏོང་རྒྱུ་མ་རེད།     དེ་ཡིན་ན་ཁྱོས་དེ་གན་ན་དོན་དག་ཡག་པོ་ཟི་ཆུ་བྱེད་སྒྲུབས་བ་བསམ་གི

M2:དེ་ང་ཡིན་རྒྱུ་ན་རྒྱུ་ནོར་འདི་མོ་མང་བ་ཟིག་གསོག་སྡད་ནི་༐ཕ་མ་གཉིས་ག་དྲིན་ལན་རྫས་ན་ཆོག་གི་སྟོད་ཉི་མ་ལྷ་ས་ཟོ་ཇོ་མཇལ་རེ་སོང་།་དེས་རྗེས་ཕྱོགས་རང་ག་བུས་ཕྲུག་རེ་ཡོད་གི་བུས་ཕྲུག་ཟོ་རང་གི་ལྟ་བཅོས་ནི་ནོར་ལུག་གི་རྫ་མི་གཏོང་རྒྱོ།དེས་སློབ་གྲ་ཧུད་རྒྱོ་སློ་གྲ་ཧུད་ད་རྫོད་དུས་སློབ་ཡོན་མང་བོ་ཟི་དགོ་ནི་རེ་ཟེར་གི        དེ་ཡིན་ཐ་རྫོད་དུས་ཁུ་ཟོས་ཅིག་བ་ན་སློབ་གྲ་ཆེ་རེ་མངགས་རྒྱོ་ཐ་རྫོད་དུས་སྒོར་མོ་གི་དཀའ་ཁག་ཡོད་རྒྱུ་རེད་བསམ་ནི་ད་འདིས་མོས་བཅས་ནི་སྒོར་མོ་གསོག་བསྡད་ནི་བ་ན་མ་ན་ཁུ་ཟོའི་འདོད་བློ་སྐོང་རྒྱོ་དུ་ཡིན།

M1: བསམ་པ་ཡག་ག་བཟུང་ཡོད་གི

M2: ཡ་ཨ་རོ་ཁྱོད་དེང་སྐབས་སློབ་མ་རེད་མོ།

M1: རེད་ང་ད་སྐབས་སློབ་གྲ་ཆེན་མོ་བ་ཟིག་ཡིན་ཁ་ཡད་སྡོད་ལས་རེད།

M2: ཨོ་དེ་ན་ཁྱོད་ད་སྐབས་འགྱོ་ས་བོའི་སློ་གྲ་གང་ན་ཡོདནི་རེད།

M1:  ད་ང་འགྱོ་ས་བོའི་སློབ་གྲ་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློ་གྲ་རེད།

M2: ཨོ་རེད་མཚོ་སྔོན།    མཚོ་སྔོན་རྫས་ན་ཟི་ལིང་རེད་ཨ།

M1: ཨོ་རེད་རེད།

M2: ཨོ་དེའི་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲ་འི་ནང་ནས་ཁྱོའི་ཆེས་ལས་ཆུ་ཟིག་ཡིན་ནི་རེད།

M1: སྤྱིར་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲ་ནང་ནས་མཐར་ཕྱིན་ནདགེ་རྒན་བཅའ་རྒྱོ་དེ་རེད།    ད་ང་ཡིན་ན་ར་དེ་ཡིན་ནི་རེད་དགེ་རྒན་བཅའ་རྒྱོ་ངི་ཆེད་ལས་རེད་རྫས་ན་ཆོག་གིདེའི་ནང་ནས་ད་རུང་ངས་གཙོ་བོ་བྱེད་རེ་སྦྱང་གི་བསྡད་ནོ་བོད་ཡིག་ར་དབྱིན་ཡིག་ར་ད་དེ་མོ་ཟིག་རེད།

M2: ཨོ་རེད།    དེས་ཁྱོས་བོད་ཡིག་སྦྱང་དགོ་རྒྱོ་རེད་དྲ་ཁྱོད་རང་བོད་རེད།     དེས་ཁྱོས་དབྱིན་ཡིག་ཆུ་ཟིག་སྦྱང་དགོ་ནི་རེད་ཁྱོད་གན་ཟིག་ག་འགྱོ་བསམ་འགོ་ནི་མ་ར།

M1: ད་འགྱོ་འདོད་གོ་ནི་མ་རེད་དྲ།    ད་ཧ་ར་མ་སོང་ན་ར་འུ་ཟོའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིད་ཡིག་རིགས་འདི་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱི་སྐད་གི་ལོག་སྡོ་ནི་རེད།མ་འོང་བ་ཟིག་ག་ད་ཅང་མི་འགོར་ར་གཙོ་བོ་ཟིག་ག་འགྱུར་རྒྱུ་རེད།ཡིག་རིགས་འདི་མ་ཤེས་ན་མྱི་རྒྱབ་མི་ཆོད་ནི་དེ་མོ་གི་ལོག་རྒྱུ་རེད་དེས་གི་ད་ངས་འདི་སྦྱང་ནི་ཡིན་ཡ།

M2: ཨོ་དེ་ན་ཁྱོས་དབྱིན་ཡིག་ར་བོད་ཡིག་གཉིས་ག་ད་ཐིག་གས་གཙོ་བོ་ཡད་ནི་སྦྱང་ནི་མ་འོང་བ་དེ་ན་ཁྱོས་ཆུ་བཅའ་བསམ་གི

M1: ད་རེད་ངེད་ཆ་བོ་སློབ་གྲ་འདིའི་ནང་གི་མཐར་ཕྱིན་ཙིག་གི་དགེ་རྒན་རེད།དེ་ནས་ཆ་གཅིག་གི་རྫས་ན་ཆོག་གི་དམིགས་ཡུལ་གཅིག་རྫས་རེ་བཤད་ན་ཆོག་གིའུ་ཟོའི་བོད་མི་རིགས་གི་བྱིས་བ་ཆ་བོ་རང་གི་ནུས་བ་ཡོད་དགུ་བཏོན་ནས་ནོར་ལུག་གི་རྫ་མི་འདེད་འགྱོ་ར་དེ་ཆབོའི་རྒྱུ་ར་རིགས་གནས་ཡོན་ཏན་ཟིག་འབྱོར་རྒྱོ་རང་གི་ཕུག་བསམ་གཅིགརྫས་ན་ཆོག་གི་རང་གི་འབད་པ་ཡད་རྒྱུ་ཡིན།དེས་ནས་རང་གིས་བོད་ཡིག་ར་དབྱིན་ཡིག་སྦྱང་དགོས་ནོ་གི་དམིགས་ཡུལ།དེང་སྐབས་འུ་ཟོའི་བོད་མི་རིགས་གི་རིག་གནས་འདི་ཡ་འཚར་ཟིག་ཡིན་ནོ་འཛམམ་གླིང་སྟེངན་སྙན་གྲགས་ཆེ་གི
རེད་དྲ་འུ་ཟོའི་བོད་བོད་རང་གི་ཡིག་གེ་མཁས་བ་ཡོད་རུང་མི་རིགས་གཞན་གི་ཡིག་གེ་འི་མཁས་བ་མེད་གི་རྫས་ནི་མིན་དྲ་དེ་མོ་མང་པོ་མེད་གི
དེས་རྐྱེན་གི་རང་གི་དབྱིན་ཡིག་དཔྱིས་ཕྱིན་བ་ཟིག་ཟོ་སྦྱང་མི་ཐུབ་ན་ར་རང་འགོ་ཁྱོང་ནི་སྦྱང་ཡིས་རང་གི་མཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རིག་གནས་འདི་གཞན་ཟིག་ག་མངོན་ཐུབ་རྒྱུ་ན་རང་ག་མཚོན་ན་དོན་དག་དགའ་ཟི་རེད་བསམ་ནི་ཡིན་ཡ།

M2: ཨོ་ད་བྱེ་གི་སྲ་གི་བྱ་བ་ཡག་ག་ལས་ར་བྱ་བ་ཆུ་ཟིག་ཡིན་ན་རང་ག་ལམ་མ་འགྱོ་གྱོ་རེད།དེའི་འུ་ཟོའི་བོད་གི་ཁ་དཔེ་ར་བསམ་བ་བཟང་ན་ས་དང་ནམ་ཡང་བཟང།དེས་བསམ་བ་ཡག་ག་ཟིག་བཟུང་སྡ་དེས་ནམ་ཡིན་ན་བྱ་བ་ལམ་མ་འགྱོ་ནི་རེད།འདི་རེད་ཨ་ཁུ་ཉི་མ་ཚང་ཐོན་དང་ནོ་ནི་འདི་རེད་ཁྱིམ་ཚང་གསུམ་ཡོད་ནོའི་དཀྱིལ་ཁུག་མ་བོ་རེད།     ཁྱོས་རྒྱང་ནས་བོས་མིན་འདའ་ཁྱི་འགྱིགས་འགྱོ་རེད།ཁྱོས་རྒྱང་ནས་བོས་དྲ་ཁྱོའི་སྔུན་ན་ཁྱི་གུའི་ལྟ་ནི་ཟིག་དེ་བ་ཅིག་སྒོར་འབུད་རྒྱོ་རེད།

M1: ཡ་ཡ་དེ་ད་ལས་ཡིན་ད་ཨ་ཁུ་བཀའ་དྲིན་ཆེས།

M2: ཡ་ད་བདེ་མོ་ང་རྫི་འ་འགྱོ་ནི།

M1: ཡ་ད་བདེ་མོ་བདེ་མོ།

Two students talk about buying a computer.

Translation and grammatical notes coming soon. Transcriptions have not been edited – corrections will be made as editing occurs.

Speaker M is a 22-year-old male from near Labrang, speaking; speaker F is from Ri stod ma Township, Gtsos City, in Ganlho Autonomous Prefecture. The male speaker speaks Labrang area nomad dialect; the female speaker speaks with a farmer dialect.

M: ཨ་རོགས་ལྷ་མོ། ཁྱོ་དེ་རིང་སློབ་ཁྲིད་ཨེ་ཡོད།
Hey, Lhamo. Do you have a class today?

F: ང་ད་ནངས་ནང་དུས་སློབ་ཁྲིད་ཁུ་རི་ཟིག་མིན་ད་མེད།
I don’t have more than one class this morning.

NOTES:
མིན་ད་མེད is the same as མིན་ནིས་མེད་ but a more rong-bo style

M: སློབ་ཁྲིད་ཁུ་རི་མོ་སུ་ཟིག་གི་སློབ་ཁྲིད་རེད།
That one class, whose class is it?

NOTES:
Some people would say yin rather than red.

F: དགེ་རྒན་ལྕག་ཐར་རྒྱལ་གི་སློབ་ཁྲིད་རེད།
It’s Teacher Lcag thar rgyal’s class.

M: ཨོ་། དགེ་རྒན་ལྕག་ཐར་རྒྱལ་གི་ཁྱོ་ཆའོ་ཆི་ཟིག་ཁྲིད་གོ་ནི་རེད།
Oh. What is Teacher Lcag thar rgyal teaching you all?

F: དགེ་རྒན་ལྕག་ཐར་རྒྱལ་གི་ངད་ཆའོ་འ་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཁྲིད་གོ་ནི་རེད།
Teacher Lcag thar rgyal is teaching us about Tibetan history.

M: ཨོ་རེད། ཁྱོས་ནངས་ཇ་ཨེ་འཐུང།
Oh, right. Have you had morning tea (i.e., breakfast)?

NOTES:
the male speaker, speaking nomad dialect, says ཨུ་ for the question particle, whereas the female speaker, speaking farmer dialect, says, ཨེ་ .

F:  ངས་ད་རུང་ནངས་ཇ་མ་འཐུང།
I still haven’t had morning tea.

M: ཨོ་དེ་རེད། ངས་འདི་ན་བག་ལེབ་ཆ་ཙིག་ཉོས་བཞག། ཁྱོས་ཅིག་ཟོ་རེ།
Oh, right. Here, I have some bread I bought. Will you eat a little?

NOTES:
ཉོས་བཞག is the same as ཉོས་ཡོད་. The ཟོ་རེ is not an imperative, but the “let’s Verb” construction.

F:  ཡ་དུ་ན་ཆོག་གི། ཁྱོའི་འདི་བལྟས་ན་ཞིམ་པོ་ཟིག་ཡོད་གི་ར། ཁྱོད་གང་ནས་ཉོས་ནས། འདི།
Oh then, OK. [I] think your [bread] looks good, but where did you buy it, this?

NOTES:
the “but” is indicated by the ཡོད་གི་ར་ . The pronoun “I” is implied by the བལྟས་ན་, the agent of which is “I.”

M:ངས་འདི་འུ་ཆ་འོ་སློབ་གྲའི་ཚོང་ཁང་ནང་གི་ཉོས་ནི་ཡིན།
I bought it at our school’s store.

F: ཨོ་རེད་ཡ། ཁྱོ་དེ་རིང་སློབ་ཁྲིད་འདྲ་མེད་ར།
Oh, right. You don’t have any classes today, do you?

NOTES:
Noun-འདྲ་ means either Noun-༷ཟིག་ or Noun-རིགས་ , “a noun” or “a kind of noun” or “any nouns.” Mainly means “any” implying various choices, but has lots of other meanings. For example, ཁྱོད་འ་ཟ་རྒྱུ་འདྲ་མེད་ལ། “Don’t you have anything to eat?”

M: མེད། ང་དེ་རིང་སློབ་ཁྲིད་མེད། ཆུ་རེ། ཁྱོ་རོགས་འདྲ་བྱ་དགོ་ནི་མ་ར།
No, I don’t have any classes. Why, do you need help with anything?

NOTES:
what is the ma ra? it means “min na”? བྱ་ could also be བཅའ་
ཇ་འདྲ་མཐུང་གོ་ནི་མ་ར། do you need some tea?

F: དེ་ན་འགྲིག་གི་ཡ།
Then, good,

འུ་གཉིས་ག་གན་གི་སློབ་གྲའི་ཟ་ཁང་ནང་སོང་། ཟ་མ་ཟིག་ཟ་རྒྱུ་ན། གན་ན་ཟ་མ་ཞིམ་པོ་ཟིག་ཡོད་གི་ར། དེ་རིང་ངས་ཁྱོ་མགྲོན་ཡེ།
We’ll go to that school restaurant and should we eat [there]?, the food is good there, and so today I’ll treat you.

NOTES:
The “so” is implied by the ཡོད་གི་ར་, which is the reason she’ll treat him.
the na is a question,  used like chog gi

M: དེ་ན་ཆོག་གི་འུ་གཉིས་ག་འགྱོ།
OK, let’s go.

F: ཡ་ཨ་རོ། ད་ཐེངས་ཁྱོ་རྒྱལ་སྥྱིའི་དུས་ཆེན་ནས་ཡུའུ་ཨེ་སོང།
Hey, did you go home for the national holiday this time?
Note: she says international holiday although she means national holiday. she also says nas although it should be na.

M: ང་ཡུའུ་འ་མ་སོང་ཡ། ཡུའུ་འ་འགྱོ་ཁོམ་མ་ཡོད་ཐལ།
Uh, I didn’t go. I didn’t get time to go home.

NOTES:
the “Uh” is indicated by the ཡ་ of མ་སོང་ཡ་, which has no real meaning.

F:  དེ་ན་ཉི་མ་བཅུ་ཐམ་པ་ཡོད་གི་མོ། དེའི་རིང་ང་ཁྱོས་ཆུ་ཟིག་ཡས་བསྡད་ནི།
Well, it was 10 days. For that long, what did you do?

NOTES:
or is it ཁྱོས་ཆི་བཅའ་གི་བསྡད་ནིས།
future question is ཁྱོས་ཆི་བཅའ་ཡས་འདུག་རྒྱུས། what will you be doing?

M:  ད་ལན་ཀྲོ་ནས་ཐུར་ར་ངའི་སློབ་གྲོགས་ཆ་ཙིག་ལྟ་གི་ཡོང་ནི་ར། དེ་ནས་ཉི་མ་ཁུ་རེ་གཉིས་རེ་ཟིག་ག་ངས་ཁུ་ཆའོ་ཁྱིད་ནི་ར་གི། སྐུ་འབུམ་མ་མཇལ་གི་སོང་ནིས།
Well, some of my friends came down from Lanzhou to see me. Then, for a few days, I took them, and we went to
see Kumbum.
ཨ་ད། སྐུ་འབུམ་མ་མཇལ་གི་སོང་ན་ཡ། སྐུ་འབུམ་གི་ད་ལྷ་ཁང་ར་དགོན་ཆེན་ར། ཨ་ད་ངོ་མ་ཡ་མཚན་རེད་གོ ད་མཇལ་རྒྱུའོ་གི་ཏག་ཏག་རེད། ཞེ་གི་དད་པ་སྐྱེ་སྐྱད་ཟིག་རེད།
དེ་ན་ཁྱོ་སྐུ་འབུམ་མ་མཇལ་གི་ཨེ་སོང།
Ah ha, now, when we went to Kumbum, like, Kumbum, the temples and monasteries, wow, it is something really amazing. Being there, really, it’s something that makes your faith develop.  So, have you gone to see Kumbum?

NOTES:
He says he came “down from Lanzhou” which doesn’t make sense because Xining is “up” from Lanzhou
ཉི་མ་ཁུ་རེ་གཉིས་རེ་ཟིག་ག་  for a few days
མཇལ་རྒྱུའོ་གི་ཏག་ཏག་རེད། there are a lot of things to see; sometimes དག་དག་ means “really” or “just right”, or sometimes more like “a lot”. The གི་ is not a 6th case, and is not actually required. Could also say ག་ here, or nothing.
the khyid ni should be nas, and it means khyid le

F: ང་འདིར་ཡོང་ནི་ལོ་གཉིས་ལོན་པུ་ད་དྲ། སྐུ་འབུམ་མ་ཁུར་རི་ཙིག་ག་མ་སོང།
I’ve been here for two years but haven’t been to Kumbum at all.

NOTES:
could also be  ལོན་བུར་ཐ
some people say མས་ instead of མ་.  ལོན་ means it’s been how long, same as འཁོར་. same as ལོང་ཐལ་ར་.
ཁུར་རི་ཙིག་ག་ only one

M: ཨོ་དིེ་ན་ད། ཁྱོ་དེའི་ད་ཅིག་འགྱོ་རྒྱུ་ན་ཧྲ་གི་ཡ།
Oh, well then, it would be good if you went.

F:  ཨོ་ཡ། ང་ཅིག་འགྱོ་ན་འདོད་གི་ར། ད་རུང་དུས་ཚོད་ཁོམས་པ་ར་ཡོད་གི་མེད་གི ད་ཡོད་དུས་ཟིག་ག་འགྱོ་གོ་ག དེ་གི་ཁྱོས་ཆུ་ཟིག་བཅས་ཨ།
Oh, yeah, I do want to go but still there hasn’t been time. I’ll go when there is time. After that, what did you do?

NOTES:
དེའི་གི means དེ་གི་རྗེས་སུ་
ཡོད་དུས་ཟིག་ག

M: དེ་ནས་ད་ངས་ཁུ་ཆའོ་ཕྱིར་ར་ཁྱིད་ཡོང་ནི། ཕྱིར་ན་ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་ཟིག་ག་ ངུ་ཆའོ་ཟི་ལིང་གི་གླིང་ཀ་ནང་ང་མྱིག་བཏང་ང་། Then, I brought them back, and for the next couple of days, we went around to some Xining parks.

ད་གླིང་ཀ་ནང་མྱིག་ནི་ར། ཨ་ད་ན་ད་དེང་རབས་གི་འཕྲུལ་ཆས་གི་རྩེད་ཆས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ནི་རེད།
While we were walking around the parks, there were various kinds of modern amusement rides.  ད་མྱི་མང་ནི། ད་ཏག་ཏག་ག་རྩེད་ས་ཟོར་མོ་རེད། ད་ངུ་ཆའོ་ཁམས་དྭངས་ཐལ།
Oh,[there were] many people, [it was] a really good place to play, we really enjoyed it

zor mo (bsor mo) means skyid po
khams dwangs thal means our elements were cleared up
khams dwangs sa – the place where you feel peaceful

དེའི་ནང་གི་དུ་ཆའོ་ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་ཟིག་ག་རྩེད་ནིས། དེ་ནས་ད། ཕྱིར་ར་ཡོང་། དེ་ནས་ཁུ་ཆའོ་ཉོ་རྒྱུ་དྲ་མ་དྲི་མ་ཟིག་ཡོད་གི་ཟེར་གི
Doing like that, there, we played two or three days. Then, we came back, and they said they needed to buy a few things.

དེ་ནས་ངས་ཁུ་ཆའོ་ཁྲོམ་མ་ཁྱིད་ནིས། ཁུ་ཆའོ་ཉོ་རྒྱུ་དྲ་མ་དྲི་མ་ཟིག་ཉོས་ནིས། ཉི་མ་གཅིག་འདྲ་ཟིག་ག་ཉོས་ནི་རེད།
Then, I took them to the market, and for about a day they [looked around and] bought a few things.

དེ་ནས་དས་གཞུག་ནས་ངས་ཁུ་ཆའོ་ཕྱིར་ར་ལམ་མ་བཅུག་བཏང་ནས་ཡོང་།
Then, I sent them off and [I] came back.

NOTES:
ངེའི་གི་གཅིག་ means very
ཁམས་དངས་ཐ། means
དྲ་མ་དྲི་མ་ཟིག means a few, a little bit

F: ཁུར་ཆའོོ་སློབ་མ་རེད།
Are they students?

M: རེད། སློབ་མ་རེད།
Yes, they are students.

F: ཨོ་ཧོ།
Oh.

M: དེ་ནས་དེའི་ཕྱིར་ནས། ད་རུང་ཉི་མ། ད་རུང་གཞུག་ན་ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་ཟིག་ལྷག་བསྡད་ཡོད་གི
Then, after that, still after that, there were still two or three days left.
ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་པོ་དེའི་རིང་ཐུར་ར་ད། ངི་ཆ་འ་ལས་བྱ་མང་ནི་ར་ལས་བྱ་ཏག་ཏག་ག་བསྒྲུབ་དང་།
For those two or three days, because we had a lot of homework, I did only homework. ད་ཉི་མ་གཉིས་གསུམ་པོ་དུ་བཅས་ཚར་ཐལ་། ད་ངའི་ཡང་འདི་གུང་དསེང་ར་དེ་བཅས་ཚར་ཐ་ཡ།
Two or three days went by, and the holiday finished [with my] doing that.

NOTES:
དེའི་རིང་ཐུར་ར་ for that much time

F:  ཨོ་ཧོ། ཁྱོས་སྐྱིད་པོ་ཟིག་བུད་སོང་ཟིག
Oh, you went [about your holiday] very happily!

M: ཨོ་ད་ངའི་གུང་གསེང་དུ་མོ་ཟིག་གི་ལོག་ཐལ། དེ་ན་ཁྱོད་ཡུའུ་འ་རྒྱལ་སྥྱིའི་དུས་ཆེན་ན།
Oh, my holiday was spent like that. So, did you go home, on the national holiday?

F:  ང་ད་ཐེངས་ཡུའུ་འ་བུད་སོང་ནི།
I went home this time.
ཡུའུ་འ་བུད་སོང་ནི་རེད་དྲ། ཡུའུ་ད་འུ་ཆའོའི་ཟི་ལིང་གྲོང་ཁྱེར་ར་མི་འདྲ་གི། གནམ་གཤིས་འཁྱག་ནོ།
I did go home but our place is not like Xining, the weather is cold.

དི་གི་ཡུའུ་གི་བཟའ་བ་ཆའོ་ད་ཞེ་གི་ཁོམ་གོ་མེད་གི
And, the families in our place don’t have a lot of free time.

ད་དེ་ཆའོ་ལྟས་གྱང་ན་ད། འུ་ཆའོ་ད་འདི་ན་སྐྱིད་རྒྱག་གོ་གི
Compared to them, here we have fun.
གྱང་ means བཏང་

M: ངོ་མ། ད་ཡུའུ་འུ་ཆའོ་ངེས་ངན་དཀའ་ལས་མྱོང་གི་འདུག་གི། དེ་ད་ཡིན་ནི་རེད།
It’s true, our place really experiences hardship. It is so.

F:  ཨུན་ཨུ། ཨ་རོགས། ཁྱོས་ཟ་མ་ཆུ་ཟིག་ཟ་རྒྱུ།
Mm hmm. Hey, what will you eat?

M:  ཨ་ཁྱོས་འདི་ན་ཟ་མ་ཞིམ་པོ་ཟིག་ཡོད་རྫས་ནི་མིན་ནས།
Ah, weren’t you saying that there is one delicious dish here?

F:   དེ་རིང་མེད་གི། འུ་གཉིས་ག་ཙུ་གེ་ཟིག་འགོར་སོང་ཟིག་ཡ།
Today there isn’t [any left]. We’re a little bit late [to order that].

M:  ད་མེད་ཙིག་གི། འུ་གཉིས་གིས་གཞན་པ་ཟིག་འཐུང་།
If not, let’s eat something else.

F:  ཡ་དེ་ན་འུ་གཉིས་གིས་འཐེན་ཐིག་འཐུང་རྒྱུས།
Yeah, so, should we eat noodle soup?

M:  ཨ་ད་འཐེན་ཐིག་འཐུང་ན་ཆོག་གི།
Oh, it’s OK if we eat noodle soup.

F:  ཡ། ངི་གཉིས་ག། འཐེན་ཐིག་གཉིས།
Yeah, we [want] two noodle soups.

[Chinese waiter]: 好 OK!

M: ཡ། ལྷ་མོ་འདེ་ཤོག་ར། འདི་ན་ཙོག་ས་ཟིག་ཡོད་གི། འུ་གཉིས་ག་འདི་ནས་འདུག་ག་རེ།
Yeah, Lhamo, sit here, here’s a seat, we’ll sit here.

F: ཡ། དེ་ན་འུ་གཉིས་ག་དེ་ནས་འདུག། ཁྱོ་གློག་ཀླད་ཟིག་ཡོད་ནི་ཨེ་ཡིན།
Yeah, so we’ll sit here. Do you have a computer?

M: ང་གློག་ཀླད་ཟིག་ཡོད་ཡ།
Hm, I sure do have a computer.

F: དེང་སེང་ད་སློབ་མ་ཟིག་ག་གློག་ཀླད་ཡོད་ན་ད་སྲ་གི་ཡ། ལྷག་པར་དུ་འུ་ཆའོ་མཚོན་ད་ན་ལས་བྱ་འབྲི་རྒྱུ་མང་ཙིག་གི་གློ་ཀླད་ད་དགོ་གི་ཡ།
Nowadays if students have a computer it’s good. Especially, taking us as an example, because there’s a lot of homework, a computer is necessary.

mang tsi gi = mang no gi OR mang na as per above (med tsi gi)

M:  ཨོ་ལེ། ད་སློབ་མ་ཟིག་ཡིན་དུས་གློག་ཀླད་ད་མེད་ས་མི་འགྱོ་གི་ད། རེད་དྲ་ད་སློབ་མ་ར་མང་ཆེས་བ་ད་གློག་ཀླད་ཡོད་གི་གོ
Right. Now, when you’re a student you can’t not have a computer. Yep, now most students have  computer.

F: ཨུན་ཨུ། དེ་ན་ཁྱོས་གློག་ཀླད་ཕྱོགས་ག་ཙུ་གེ་ཟིག་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་རྒྱུ་རེད།
Mm hm. So, you must have a bit of experience [familiarity like ལོབ་] with computers?

M:  ཆ་རྒྱུས་མང་བོ་མང་བོ་ཟིག་མེད་གི་ར། ད་དེ་མོ་ཟིག་རེད་ད།
Well, I don’t have a lot of experience, … like that.

F:  དེ་ན་དེང་སང་གློག་ཀླད་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ན། ཆེས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆེས་ནོ་གི་གློག་ཀླད་དེ་ཅན་པོ་ཆི་གི་ཡིན་ནི་རེད། ད་ཙུ་གེ་ཟིག་ཨ་རྫ་བོ་ཅན་པོ་ཟེར་དགོ་ནི་ར།
Nowadays in a computer society, which types of computer are the most used? Which are said to be the better types?

M: ད་ཐེངས་སང་ཅིག་གིས། ཨེ་མོ་བརྩི་གི་བསྡད་ནོའུ་གློག་ཀླད་ཀུ་ཤུ་རྟགས་ཅན་པོའི་གློག་ཀླད་ད་ཅིག་གི་་་་ཆེས་དགའ་བོ་རེད་ཟེར་གི་སྡོད་གི་ རེད་དྲ་ད་རུང་མྱི་ར་མང་བ་ཟིག་གི་བེད་སྤྱོད་གི་སྡོད་གི།  དེ་ད་ཅིག་མཛའ་སེ་བོ་ཡིན་ཁལ་ཟིག་རེད་
Well, nowadays… The computer considered the best, the apple brand computers are said to be the favorite. Yeah, still lots of people want to use [Apple]; it’s probably the good one.

sdod is not rel. to ‘dug here, it just means yod gi
མཛའ་སེ་བོ་ means good

F:  ང་ཆའོ་འཛིན་གྲའི་ནང་ན་མཚོན་བསྡད་ན་སློབ་མ་མང་བ་ཟིག་གིས་གློག་ཀླད་ཉོས་བཞག་གི་ཡ།
Yep, in our class, for example, many students have bought computers.

ང་ཆའོ་ལས་བྱ་འབྲི་རྒྱུ་མང་ཙིག་གི་གློག་ཀླད་མེད་ན་བ་གི་མེད་གི
Since we have lots of homework, it can’t be done without a computer.

རེད་དྲ་ར་ཁེ་ཉིན་ཁར་ངུ་ཆ་འོ་གཟའ་འཁོར་སྔོན་མ་ར་
Yeah, the other day…
ངུ་ཆའོ་སློབ་གྲོགས་ཟིག་གི་གློག་ཀླད་ཉོས་ནི་རེད་དྲ། དེ་ཉི་མ་ཆ་ཙིག་མིན་ད་མ་འགོར་ར་ཡང་གློག་ཀླད་ཆག་སོང་ནི། ཕྱིར་ར་ལས་ཁུངས་འ་སོང་ནི་འོར་རྗེས་བཅས་ནི་རེད།

M: ཨ་ཨ་དེ་མོ་ཟིག་ཡིན་དུས་མི་སྲ་གི་གོ ཁུར་དགེ་སོ་མ་ཉོས་ནི་ཨེ་རེད།

F: རེད་ཡ། སོ་མ་ཉོས་ནི་རེད།
Yes, bought it new.

M: ཨ་ད་འུ་གཉིས་ག་དེ་མོ་ཟིག་ག་ཟོ་མི་ཁུས་ཡ།
May this not happen to the two of us

ཟོ་ means zig here.  ཁུས་ means ཐུག་་་ eg. hit the tqrget

F: ཨོ་ཡ་ད་ངས་ཅིག་ཉོ་ན་འདོད་གི་ར་ཁྱོས་རོགས་ཟིག་མི་བཅའ།
Oh yeah, if I want to buy one won’t you help me?

M: ངས་ད་རོགས་བཅའ་ནི་རེད་དྲ། དེ་ཡིན་དུས་ད་ག་རེད་་་་། འུ་གཉིས་གས་ད་རུང་ཚེ་རིང་འཁྱིད་ནིས་འགྱོ་རྒྱུ་ན། ཚེ་རུང་ཁུར་དགེ་གློག་ཀླད་ཆེད་ལས་ཡིན་ནི་རེད། ཁུར་དགེ་ཞེ་གི་གློག་ཀླད་ལྟ་ར་ཤེས་གི། ད་འུ་གཉིས་གིས་ཁུར་དགེ་ཨེ་ཁོམ་གི་ལྟ་རེ།
I will help, but how?  How about if we go with Tserang? Tserang’s major is computers. He really knows how to look at computers [ie analyze and shop]. Let’s go see if he’s busy

F: ཨོ་ཡ་དེ་ཆོག་གི་རེད་དྲ། ཡང་ང་ཚེ་རིང་ང་ཁྱོའི་དེ་མོ་ཆ་རྒྱུས་མེད་ཙིག་གི། ཁྱོས་ང་རོགས་ཙིག་བཅས་ནི་ཁུར་དགེ་འ་བཤད་ན་བ་རྒྱུ་རེད།
Sure, I don’t know Tserang as well as you so it will be possible if you help me talk to him

M: དེ་ད་ལོས་བ། ངས་ཁུར་དགེ་བཤད་ར་བཏང། དེ་འཕྲོད་ཁུ་དགེ་སློབ་ཁྲིད་མེད་ན། ངས་ཁུ་དགེ་ཁ་པར་བཏང་ནས་སློབ་ཁྲིད་ཨེ་ཡོད་གི་འདྲི་ར། ཁུ་དགེ་སློབ་ཁྲིད་མེད་ན་ད་རོགས་བཅའ་ནི་རེད། ངས་ཁུ་དགེ་རྫོད་ར་དྲ་ མི་བ་རྒྱུ་ཡོད་ནི་མ་རེད།
Of course I’ll talk to him. If he has no class later, I’ll call and ask him if he has class. If he has no class he’ll help. It will be possible

F:  ངས་ད་རག་གོ། ཚེ་རིང་ཁྱེད་གཉིས་ག་འཛིན་གྲ་གཅིག་ཡིན་འདོད་ལ་ར། ཁྱེད་གཉིས་ག་འཛིན་གྲ་གཅིག་མིན་ནིས།
I until now…. [I] thought Tserang and you were in the same class. Aren’t you in the same class?

M: མིན། ངེད་གཉིས་ག་རྒྱུན་གི་འགྲོག་སྡད་ཡོད་ནོ་མ་གཏོགས་འཛིན་གྲ་གཅིག་ནི་མ་རེད།
No, except for usually being together, we’re not in the same class.

F:  ཡ་དེ་ན། དེ་འཕྲོད་ཁྱོས་ཚེ་རིང་ཅིག་ཤོད་འ་།
Yeah, after this, you talk to Tserang.

M:  ཡ་ངས་དེ་ཕྲོད་ཁ་པར་རྒྱག་ག། ཁུ་དགེ་སློབ་ཁྲིད་མེད་ན་ད་ཁུ་དགེ་བ་མི་བ་ཡོད་ནི་མ་རེད།
Yeah, I’ll phone him after this. If he doesn’t have class, he’ll definitely be able.

F: ཡ་ཡ། དེ་ན། ད་ཟ་མ་ཟོ་ཡ།
Yeah, … then let’s eat.
za ma zo seems unnatural. Natural would be: gcig ‘thung, gcig zo ya

M:   ཡ་ད་འུ་གཉིས་གིས་ཟ་མ་ར་ཐོན་ཐལ་ འུ་གཉིས་གས་སྔོན་ན་ཟ་མ་ཟ་རེད་དྲ།
Yeah, our food is here, let’s eat first.

F: ཡ་ཡ།

M:  དེ་ནས་ད་འགྱོ།

F:  ད་ཐེངས་གི་བྱ་བ་འདི་ད། ཁྱོ་འ་ཐུག་བསྡད་ཡོད་གི། ཁྱོད་མིན་འདའ་ད། ང་བྱུང་འདི་ན་རོགས་པ་ར་མེད་ར།
This time, the job… It’s depending on you. Except for you…, I don’t have any other helpers at all.

thug bsdad yod gi = rag las gi
min ‘da’ = ma gtogs  [this is rong skad]
byung = rtsa ba nas / gtan nas
byung nas / byung gi … song ma myong

M:    རོགས་ད་ལོས་བཅའ་ཡ། བཤད་རྒྱུ་མེད། ད་ཁྱོས་སྔོན་ན་ཟ་མ་ཟོ་དྲ་ར། ཁྱོད་སློབ་ཁྲིད་གྲོལ་ཙིག་གི་ངས་ཁྱོད་ཁ་པར་རྒྱག་ཡ། དེ་ནས་ད། དེ་དུས་ད་ཁྱོད་ཤོག་དྲ། དེ་སྩ་གི
Yeah, of course I’ll help. You don’t need to ask. First, you eat. When your class gets out, I’ll call you. Then, you come… easy.

F: ཡ་དེ་ན་ཁྱོད་དཀའ་ལས་ཟིག་གཏད་བཏང་ང་།
Yeah, then I’ve given you some difficulty

M: དེ་སྐྱོན་མེད་གི
It’s no problem

F:  ཡ།
Yeah.

www.youtube.com/watch?v=yy3iyUW7bTU
Ngakpa Tradition in Rebkong, Amdo, East Tibet 2/4

www.youtube.com/watch?v=Vj55ZEgWmTA
Ngakpa Tradition in Rebkong, Amdo, East Tibet 3/4

www.youtube.com/watch?v=0MmH6S9n2cE
Ngakpa Tradition in Rebkong, Amdo, East Tibet 4/4

www.youtube.com/watch?v=UlY5uDG4IdY
Amdo Tibetan Dr. Darge at Qinghai TV

www.youtube.com/watch?v=y94GiUylAvw
Discussion on history of Amdo with guest Hortsang Jigme, on VOA Kunleng

www.youtube.com/watch?v=ZFi11ohQEkM
Math lesson for children in Amdo Golok dialect

Also, see a Tibetan alphabet song (number 7 on the Pilgrimage album) by Amdo singer Karjam Saeji.

An Amdo dialect instructional video on how to use the ‘Luozang’ electronic dictionary.

Tibetan and Himalayan Library: 13 Short Amdo Dialect Language Documentation Videos

See http://www.thlib.org/avarch/mediaflowcat/titles_browse.php?searchTerms=amdo&searchType=title

Amdo Hair Changing Ritual

Produced by Libu Lakhi, Tshe dpal rdo rje, and Puhua Dongzhi. Available from Open Source Video, at http://www.archive.org/details/AmdoHairChangingRitualNumberTwoOfThree

“This film focuses on a hair-changing ritual in a farming village in a rural Amdo Tibetan area in Mtsho sngon (Qinghai) Province, PR China. A thirteen-year old Tibetan girl’s (b. 1994) hair changing ritual in Brag dmar nang Tibetan Village, Dkra brjid Township, Khri kha County, Mtsho lho Tibetan Autonomous Prefecture, Mtsho sngon Province, PR China is described. The ritual was held on the fifth day of the first lunar month, 2007. Brag dmar nang Tibetan Village is situated in the east of Dkra brjid Township, Khri kha County, Mtsho lho Tibetan Autonomous Prefecture. It is forty kilometers from the village to Khri kha County Town, twenty kilometers to the township center, and 110 kilometers to Zi ling City, the provincial capital.”

A Tibetan Lha pa

Source unknown. On Open Source Video, at http://www.archive.org/details/lha_pa

Shedhi Tibetan Village Cham

2002. On Open Source Video, at http://www.archive.org/details/Rebgong_Losar

“Wendegomba filmed and edited this cham performance, held on the twenty-ninth day of the third lunar month of 2002 in Shedhi Village, Shopongxi Township, Rebgong County, Huangnan Tibetan Prefecture, Qinghai Province, PR China. Local Tibetans believe that the featured demi-gods can cure illnesses, diminish obstacles, destroy evils, and bring auspiciousness to their lives.”

Summary: A long serial presentation, very well received.

Sbra nag tshang [A Black Tent Home]

Summary: A love story, set in Rma yul, featuring two lovers from different villages who meet while fetching water and must go to great lengths to see each other.

The Perfection of Wisdom

Directed by Puhua Dongzhi

The Perfection of Wisdom” (Phar phyin) is the one of the five treatises of Buddhist philosophy. Ngag dbang ‘jam dbyangs, a monk at Bla brang Monastery in Gansu Province, China, earned this degree in 2004. This documentary, filmed and edited by his younger brother, documents the graduation ritual for the thirty monks who achieved this degree. The documentary features Ngag dbang ‘jam dbyangs making 1,000 packages of sugar and raisins, given away at the ritual’s end; debating Buddha’s deeds in La Kha Lama’s quarters the night before the formal ritual; and visiting the monastery halls early the next morning; the formal examination with an assembly of all monastic leaders and monks in the great hall; and congratulations from friends, family members, and teachers. A rare look into a contemporary large Tibetan Buddhist monastery. (Tibetan soundtrack; English subtitles. 27 minutes. Color. See on Lulu.com)

Tibetan Village Wedding

Directed by Puhua Dongzhi

22-year old Lha dpa’ tshe ring married 19-year old Tshe ring mtsho in rural ‘ber gtsang mo Tibetan Village, located in east central Mtsho sngon (Qinghai) Province, northwest China. Both have some primary school education. Both are farmers, cultivating wheat, barley, beans, potatoes and edible oil crops. The documentary includes activities the night prior to the formal wedding party; the groom and his companion’s arrival at the bride’s home; women from the bride’s village attacking the groom and his companion and pulling their ears; the companion singing to thwart the women’s attack; the bride and her companions’ arrival at the groom’s home; the bride prostrating three times to the groom’s home’s door protective deity, family god, and the fire deity; gifts; wedding food; orations; singing; the bride’s entourage’s departure; evening celebration. (Rare insight into village Tibetan life. Tibetan soundtrack; English subtitles. 35 minutes. Color. See on Lulu.com)

Tibetan Woman’s Life

Directed by Puhua Dongzhi

34-year old Sgrol ma mtsho married Don ‘grub at the age of 21 (in 1993) without experience of housework, fieldwork, and fetching wood. Filmed by her husband’s younger brother, ‘Phags pa don ‘grub, in Amdo, the film concentrates on the daily life of Tibetan village women–fetching water, feeding livestock (swine, a cow, a mule), milking, cleaning the stables, cooking, household religious activity, weeding fields, transporting manure to fields, fetching wood for fuel–along with commentary by Sgrol ma mtsho about her life and family. (Rare insight into Tibetan village women’s lives. Tibetan soundtrack; English subtitles. 52 minutes. Color. See on Lulu.com)

Kokonor

Directed by Dorje Tsering Chenaktsang. China 2005 | Documentary | 32 min | Tibetan with English subtitles

A documentary film by writer and director Chenaktsang Dorje Tsering (aka Jangbu). Examines environmental and social change in the vicinity of Qinghai Lake (Mtsho sngon po) through interviews with local residents.

From Tibet in Harlem: Dorje Tsering Chenaktsang (aka Jangbu) is considered by many Tibet’s greatest living poet. Born in Qinghai province (People’s Republic of China), he worked for many years as editor of the Tibetan language literary journal Bod kyi rtsom rig sgyu rtsal [Tibetan art and literature] in Lhasa. In recent years he has been a Visiting Professor of Tibetan Language at the National Institute of Oriental Languages and Civilizations (INALCO) in Paris. He has directed the documentaries Tantric Yogi, co-produced with Stampede, and Ani Lacham: A Tibetan Nun, a co-production of Workshop Now and Purplelito. He has recently co-written the script of Sherwood Hu’s acclaimed movie Prince of the Himalayas (2006). He is currently working on a series of documentaries that reflect on social and cultural issues in modern Tibet. The first English translation of his poems and short stories, an anthology of his works titled The Nine-Eyed Agathe, will be soon published in the United States.

Tantric Yogi

Directed by Dorje Tsering Chenaktsang. China 2005 | Documentary | 50 min | Tibetan with English subtitles

Tantric Yogi follows a Yogi and his fellow villagers as they travel through challenging territory to reach a rare gathering of thousands of lay tantric practitioners in Eastern Tibet. Narrated by Jim Broadbent.

Ani Lhacham

Directed by Dorje Tsering Chenaktsang. China 2007 | Documentary | 27 min | Tibetan with English subtitles

When she was a child, Lhacham was eager to learn how to read and write. For economic reasons, her parents thought otherwise. She decided to run away to a nunnery in order to receive the education she was dreaming of. Dorje Tsering Chenaktsang follows her during a trip to the nearby town to get her tape recorder fixed. This recorder is her knowledge tool which she uses to learn Tibetan. The film is a tender and poetic portrait of Lhacham’s first journey into town.

The Silent Holy Stones

Written and Directed by Wanma Caidan (Pema Tsetan). Tibet 2005 | Drama | 102 min | Tibetan with English subtitles

Excerpt from promotional website: “The Silent Holy Stones traces the intermingling of native Tibetan culture with the influence of the outside world. The movie tells the story of a young Lama who returns to home for New Year holidays from his remote temple, and is deeply impressed by the changes in his village. The young Lama discovers a new TV set in his family’s home. He falls in love with the television series Journey to the West. Upon returning to the temple, the boy begs his father to bring the VCD and TV back to the temple for other Lamas to watch. His fixation on the TV begins to distract him from his duties to the temple and his community. Despite the intensity of contrast between the religious and secular, the ancient and contemporary, The Silent Holy Stones never escalates the tension to the level of contrived narrative conceit.

“Awards: Winner of the 25th Golden Rooster, Best Directorial Debut; winner of the 13th Beijing Student Film Festival, Best Directorial Debut; winner of the New Currents Award in the 10th Pusan International Film Festival; winner of Dragons and Tigers award in the 24th Vancouver International Film Festival.

“Director Pema Tsetan was born in the Tibetan area in Qinghai, northwest China in 1969. He studied Tibetan language and culture at the Northwest National University, and film at the Beijing Film Academy. A screenplay writer and director, he wrote and conducted a 35mm coloured short film — The Grassland — 2004, which won the best short film prize at the Chinese Students’ Films Sections and the 3rd International Students Audio and Visual Works Show at the Beijing Film Academy. He was chosen one of Discovery’s First Time Filmmakers of 2004 and his second feature film, BLIND MOUNTAIN, is currently in post-production.”

The Grassland

The Grassland

A short film by Wanma Caidan (Pema Tsetan). Tibet 2004 | Drama | 22 min | Tibetan (Amkay) with English subtitles

Excerpt from promotional website: “An old woman loses a cow in the Tibetan district of Qinghai. The village head thought the notorious young men had stolen it. The suspects were reluctant to meet the head’s order to vow before the Buddha. They were indeed innocent. In the end, the head’s son admitted he was the thief when faced with his father’s inquiry. The father led the son to apologize to the old woman. It is a tranquil and consistent film, slowly unfolded, simply put.

“Grasslands won the Best Chinese Student Short Film award in the 4th BFA international student film exhibition. It was shown in the 24th International Student Film Festival of the Russian State Institute of Cinematography, VGIK. It was also was displayed in the 3rd Annual Film Festival in Yokohama, in the 1st Korean International Youth Film Festival, and in the International Film Festival Rotterdam.”

The Search

By Wanma Caidan (Pema Tsetan). 2009 | Drama | 112 min | Tibetan

From TIFF: “Far removed from the Western imagery of a dreamlike Shangri-La mythologized by years of political seclusion, The Search takes the viewer straight into the heart of new Tibet. This charming second feature by Pema Tseden (Wan Ma Cai Dan) is the first ever to be shot entirely in Tibet and in the Tibetan language by a local crew. It is a road movie and an expedition in search of a disappearing culture. The Search is also a film within a film. We follow a director and his crew as they roam along a shadowy valley at the foot of barren hills, searching in small villages, remote monasteries, dusty towns, gaudy nightclubs and high-school gymnasiums. They are on the hunt for an actor and an actress who can play the complex roles of Prince Drimé Kunden and Princess Mande Zangmo in an adaptation of a popular traditional Tibetan opera. A previous incarnation of Buddha, Prince Drimé Kunden is the virtuous symbol of charity and selflessness, a man who gave away all his possessions – including wife and children – to those who needed them. Once upon a time, the lyrics of the opera were known to everybody, but now the search to find somebody who can remember the story of the compassionate prince, let alone perform it, proves difficult. Then one day, the melodious voice of a peasant girl casts a spell over the crew. Though she is strikingly beautiful, she prefers to hide behind a colourful scarf. She is the perfect choice for Princess Mande Zangmo. She agrees to join the long journey in search of a candidate to play Prince Drimé Kunden on the condition that she will be taken to see her former boyfriend and opera-singing partner, who has abandoned their native village to become a high-school teacher in a distant town.

“Directing a cast of non-professional actors with easy grace, Pema Tseden has created a very personal style. Like a modern tanka, or intricate ceremonial Buddhist tapestry, The Search is a detailed picture of contemporary Tibet that evokes the region’s unique cultural identity through a meditative aesthetic.”

The Girl Lhari

By Rigdan Gyamtso. 2005 | Documentary | 25 min | Tibetan with English subtitles

Lhari is a young bride sent to a country village to live with her in-laws, who increasingly use her as a servant and even lock her out at night, with even her husband not daring to intervene. Lhari decides to find her own, quintessentially Tibetan solution to her situation. The Girl Lhari is Director Rigdan Gyamtso’s first film.

Rigdan Gyatso grew up in Jian Zha, Qinghai Province, China. He graduated from Qinghai Nationalities College in 1992 and currently works for Zen Bu Cultural Company as a film director.

Colloquial Amdo Tibetan

Colloquial Amdo Tibetan: A Complete Course for Adult English Speakers. By Kuo-ming Sung and Lha Byams Rgyal. China Tibetology Publishing House, 2005. ISBN 7-80057-557-8.

Excerpt from Introduction: “This book consists of twenty-one lessons. The first three lessons introduce the phonology and orthography of Amdo Tibetan. The remaining eighteen lessons, covering a moderate range of conversational topics on the daily life of a foreign student in the Amdo region, introduce the essential grammar and vocabulary of spoken Amdo Tibetan…. The texts of all lessons are in the form of a conversation… Lha Byams Rgyal, the Tibetan author of this book, is from Trika County (Ch. Guide), Qinghai, where a mixed agricultural-nomadic dialect is spoken.” The book comes with two CDs with speakers reading the dialogues from each chapter, but not the sample sentences.

Evaluation: This book is excellent, with exceptional grammar explanations that are worth reading for students of any sort of Tibetan. This is certainly the best available Amdo dialect instructional book. There are some minor errors in translation throughout the book. (Frances Garrett)

Modern Oral Amdo Tibetan

Modern Oral Amdo Tibetan: A Language Primer. By Kalsang Norbu, Karl Peet, dPal ldan bKra shis, and Kevin Stuart. Studies in Linguistics and Semiotics, Vol. 5. The Edwin Mellon Press, n.d.

Excerpt from Introduction: “Modern Oral Amdo Tibetan is for English Speakers who are studying Amdo at a beginning level. The text assumes no prior knowledge of Tibetan… [and presents] dialogues and texts of increasing sophistication that reflect Amdo Tibetan lives in the late twentieth century…. The oral Amdo introduced in this text is based on the dialect of rDo sbis, Kalsang Norbu’s native township, and the dialect of Reb gong.”

Evaluation: [pending]

Bod yig stabs bde’i sgra sbyor slob deb (A mdo skad). [Tibetan Simplified Phonetics Text (Amdo Dialect)]. By Li Yanfu. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang. 1987.

This book teaches Tibetan pronunciation to Chinese readers using pinyin, not Tibetan script.

Evaluation: [pending]

A mdo’i kha skad slob deb [Amdo Tibetan Dialogues]. By Min Shengzhi and Geng Xianzhong. Xining: Mtsho sngon mi rigs dpe skrun khang. 1989.

This book in Chinese contains Amdo Tibetan dialogues.

Evaluation: [pending]

A mdo’i skad kyi khrid yig skal bzang mig ‘byed. By Gzungs ‘bum thar. Lanchou: Kan-suʾu mi rigs dpe skrun khang, 2006. ISBN 754211137X.

Evaluation: [pending] Online reference.

Le Parler de l’Amdo: Etude d’un Dialecte Archaique du Tibet. By Georges de Roerich. Rome: Instituto Italiano per il Medio ed Estremo Oriente. 1958.

A Grammar of Spoken Amdo Tibetan. By Wang Qingshan. Chengdu: Sichuan minzu chubanshe. 1995.

On oral Amdo Tibetan, in English.